GGZ - dossier

Op maandag 16 januari 2017 vond het depressiegala plaats in Theater Amsterdam. Aandacht voor depressie, het slechten van het taboe en zorgen dat mensen en zeker jongeren, voor hun depressie uitkomen.

Geweldige doelen, zeker weten. Laat daar geen twijfel over bestaan, toch zit er een addertje onder het gras. Samengevat komt het erop neer dat we een verhoogde gevoeligheid hebben ontwikkeld om ons zo slecht te voelen dat we spreken van een depressie, hoewel deze term voorheen was gereserveerd voor uitzichtloos psychisch lijden. Vervolgens worden deze klachten afgedaan met een korte behandeling aangevuld met langdurige medicatie, die op papier beter werkt dan in de praktijk.

Laat duidelijk zijn, mensen die structureel psychisch lijden ervaren, lijden. Daar valt niets aan af te doen. Toch reist de vraag: hebben mensen deze klachten als gevolg van hun depressie, waarbij we dat depressie dan zien als een foutje in het brein, met ziektegevolg. Of worden mensen depressief door persoonlijke ervaringen, al dan niet bewust. Die vraag kunnen we uitbreiden van het persoonlijke, naar het sociale en publieke domein. Dirk de Wachter schets in zijn boek Borderline Times deze ontwikkeling. Maar we lopen nu op de zaken vooruit.

Eerst even dit. Rondom het thema depressie zien we de afgelopen 20 jaar de volgende ontwikkelingen:

  • een depressie-epidemie, gelet op de explosieve toename van diagnostiek en behandeling
  • een toenemende medicalisering
  • een afnemende bereidheid en mogelijkheid! om langdurige therapie te ondergaan
  • een afnemende bereidheid van de samenleving om dure therapie collectief te financieren

Dit alles is het resultaat van een geheel van sociaal maatschappelijke ontwikkelingen, waarop de farmacie op enig moment is gaan sturen. De farmacie heeft daarbij de wind extra in de zeilen door de huidige politieke koers van Minister Schippers (VVD), die zelfs digitale “hulpverlening” entameert.

Terecht kunnen we de vraag stellen of op enig moment de farmacie ons een dubbele werkelijkheid presenteert: de ziekte en het medicijn.

In dit dossier komt een aantal wetenschappers aan het woord, waarbij je telkens de relativiteit in de gaten moet houden. Juist in de wetenschap en zeker binnen de tak van menselijk gedrag, context, psychologie, filosofie en sociologie, staan onderzoekers blind hun eigen stellingen te verdedigen en dit al eeuwenlang. De toehoorder zal dus scherp moeten blijven.

Minstens zo belangrijk om de meest recente ontwikkelingen te doorgronden en te ontmaskeren, is het beschouwen van het historisch perspectief.  We belichten dan de ontwikkeling van de klassieke psychiatrie, de anti-psychiatrie, de sociale contextuele benadering en biochemische benadering.

Door beeld en geluidsmateriaal te gebruiken hopen we dat het onderwerp, in ieder geval voor ervaringsdeskundigen en hulpverleners, goed toegankelijk is.

Radio-interview Nieuwsshow door Mieke van der Weij en Peter de Bie over de nieuwe depressiebewustwordingscampagne van VWS.